Je hebt de aangifte inkomstenbelasting ingevuld en ziet dat je eenmanszaak dit boekjaar verlies heeft geleden. De vraag die dan meteen opkomt: kan ik dat verlies terugwentelen naar een winstjaar, of verrekenen met toekomstige winst? Het antwoord is ja, maar de manier waarop dat werkt in de inkomstenbelasting verschilt wezenlijk van de vennootschapsbelasting, en de termijnen zijn strikter dan veel ondernemers denken.
Eerst vaststellen: is jouw verlies verrekenbaar?
Niet elk negatief saldo telt automatisch mee voor verliesverrekening. Als eenmanszaakhouder val je voor je ondernemingswinst in box 1 van de inkomstenbelasting. Een verlies in box 1 is verrekenbaar met positief inkomen uit werk en woning in hetzelfde box, óf via carry-back en carry-forward met andere jaren.
Maar let op: als jouw negatieve resultaat ontstaat doordat je formeel geen ondernemer bent in de zin van de Belastingdienst, dan kwalificeer je niet. Je moet voldoen aan het urencriterium (minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming besteden) om recht te hebben op ondernemersaftrek en om verliezen als ondernemingsverlies te kunnen aanmerken. Voldoe je daar niet aan, dan wordt het verlies behandeld als resultaat uit overige werkzaamheden, en die verliesverrekening werkt anders en beperkter.
Controleer dus altijd eerst: ben jij fiscaal ondernemer voor de inkomstenbelasting? Als dat vaststaat, kun je verder.
Carry-back en carry-forward: twee richtingen, één volgorde
De wet schrijft voor in welke volgorde verlies verrekend wordt. Je hebt geen vrije keuze: carry-back gaat altijd vóór carry-forward. Dit betekent dat de Belastingdienst het verlies eerst terugwentelt naar het voorafgaande jaar. Pas als er na die terugwenteling nog verlies overblijft, schuift de rest door naar toekomstige jaren.
Carry-back beperkt zich tot precies één jaar terug. Carry-forward geeft je maximaal negen jaar de tijd om het resterende verlies te verrekenen met toekomstige winsten. Die negen jaar begint te lopen in het jaar volgend op het verliesjaar. Heb je in 2023 verlies geleden en pas in 2026 winst gemaakt, dan heb je die winst al drie jaar verbruikt van je carry-forward termijn. Er resten dan nog zes jaar.
Stap 1: bereken het verrekenbare verlies
Dit is waar veel ondernemers een verrassing tegenkomen. Het verrekenbare verlies is niet simpelweg het negatieve saldo uit je boekhouding. Op de aangifte inkomstenbelasting gelden eerst de ondernemersaftrekken. Denk aan de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en eventuele andere posten. Ná die aftrekken pas je de MKB-winstvrijstelling toe van 14 procent.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar bij een verlies werkt die vrijstelling in je nadeel. De MKB-winstvrijstelling vermindert namelijk ook het verlies. Stel: na zelfstandigenaftrek heb je een verlies van 10.000 euro. De MKB-winstvrijstelling van 14 procent haalt daar 1.400 euro vanaf. Je verrekenbare verlies is dan 8.600 euro, niet 10.000 euro. Wie dit over het hoofd ziet, rekent zichzelf te rijk.
Stap 2: terugwentelen of vooruitschuiven?
In theorie is de volgorde wettelijk bepaald: carry-back eerst. Maar in de praktijk kun je bij de Belastingdienst aangeven dat je van carry-back afziet en direct kiest voor carry-forward. Dit is relevant als je verwacht in de komende jaren flink meer te verdienen dan in het jaar waarnaar je terug zou wentelen.
Carry-back levert direct geld op. Als je in het vorige jaar belasting hebt betaald over een goede winst, krijg je een deel daarvan terug zodra de herzieningsaanslag is opgelegd. Voor een freelancer die na een goed jaar een zwak jaar heeft, kan dat een welkome liquiditeitsinjectie zijn in een moeilijke periode.
Carry-forward is interessanter als je nu in een lager belastingtarief valt maar verwacht straks meer te verdienen en dus tegen een hoger tarief te worden belast. Dan is de belastingbesparing in de toekomst groter. Maar wees realistisch: negen jaar lijkt lang, maar als de winsten uitblijven, vervalt het verlies onbenut.
Stap 3: de aanvraag correct indienen
Carry-forward verloopt automatisch via je aangifte inkomstenbelasting van het verliesjaar. Je geeft het verlies op, en de Belastingdienst stelt het vast.
Carry-back vraagt een extra actie. Na het indienen van je aangifte over het verliesjaar dien je een afzonderlijk verzoek in bij de Belastingdienst om het verlies terug te wentelen naar het voorgaande jaar. Dit heet een herzieningsverzoek. Dat verzoek stuur je schriftelijk naar het belastingkantoor dat je aangifte behandelt. Er is geen apart standaardformulier voor gepubliceerd; een brief met je BSN, het verliesjaar, het bedrag en het jaar waarnaar je terug wilt wentelen volstaat. Houd er rekening mee dat de verwerking enkele maanden kan duren.
Stap 4: bewaar de verliesbeschikking
Na vaststelling van het verlies stuurt de Belastingdienst een verliesbeschikking. Dit document vermeldt het officieel vastgestelde verliesbedrag. Bewaar dit zorgvuldig, want zonder deze beschikking kun je jaren later niet aantonen hoeveel verlies je nog mag verrekenen. Gemeenten van carry-forward verlies kunnen jaren meegaan en belastingcontroles vinden soms pas plaats als je allang verder bent. Een beschikking die je niet meer kunt vinden, kost je tijd, discussie en mogelijk geld.
Ontvang je geen beschikking nadat de aanslag is opgelegd? Vraag er dan actief om bij de Belastingdienst. Het is jouw recht om het verlies formeel te laten vastleggen.
Stap 5: verwerk de verrekening in latere aangiften
In het jaar dat je carry-forward verlies wilt verrekenen, geef je op de aangifte inkomstenbelasting aan dat je gebruik maakt van een openstaande verliespost. Er is een specifiek veld voor te verrekenen verliezen uit voorgaande jaren. Vul daar het te verrekenen bedrag in, met het jaar van oorsprong. Houd zelf een administratie bij van hoeveel verlies je al hebt verrekend en hoeveel er nog openstaat, want de Belastingdienst communiceert hier niet altijd proactief over.
De drie duurste fouten
In de praktijk gaan ondernemers op drie momenten fout.
- Ze vergeten de MKB-winstvrijstelling op het verlies toe te passen en rekenen met een te hoog verrekenbaar verlies, wat later tot correcties leidt.
- Ze vragen geen verliesbeschikking op of bewaren hem niet, waardoor carry-forward jaren later niet hard te maken is bij de Belastingdienst.
- Ze laten carry-forward termijnen verlopen doordat ze denken dat negen jaar meer dan genoeg is. Zeker bij een reeks magere jaren kan dat verlies gewoon verlopen zonder ooit te zijn benut.
Wat als je stopt of overstapt naar een bv?
Hier wordt het vervelend. Als je je eenmanszaak staakt, vervallen openstaande verliesposten in principe. Er is wel een uitzondering voor het stakingsjaar zelf: je mag het verlies verrekenen met de stakingswinst of het inkomen van dat jaar. Maar onverrekend verlies dat na staking overblijft, verdwijnt. Je kunt het niet meenemen als privépersoon naar een andere activiteit.
Bij omzetting naar een bv via een geruisloze inbreng is er beperkte ruimte om verliezen mee te nemen, maar dit is een complexe route met strikte voorwaarden. De verliezen worden in dat geval onder bepaalde voorwaarden omgezet naar verliezen op bv-niveau, maar de bv kan ze alleen verrekenen met winst die voortkomt uit dezelfde onderneming. Overweeg je een omzetting terwijl je nog openstaand verlies hebt, schakel dan een fiscalist in. Dit is een situatie waar huiswerk loont.
Verliesverrekening bij een eenmanszaak vraagt om een correcte berekening van het verrekenbare bedrag, inclusief het effect van de MKB-winstvrijstelling. Vraag de verliesbeschikking op en bewaar die zorgvuldig, dien een herzieningsverzoek in als je carry-back wilt toepassen, en houd zelf bij hoeveel carry-forward verlies er nog openstaat. Die administratie doet de Belastingdienst niet automatisch voor je.
